26 oktober 2025
Op 17 april 2025 werd de Zwitserse zakenman Stephan Schmidheiny door het Hof van Beroep van Turijn veroordeeld tot 9 jaar en 6 maanden gevangenisstraf in het Eternit "bis"-proces, in verband met asbestgerelateerde sterfgevallen in Italië. In eerste aanleg werd hij veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf.
Dit is de voortzetting, zo niet het einde, van een langdurige procedure die door het parket van Turijn is gestart tegen de historische internationale leiders van Eternit Italië, waaronder Stephan Schmidheiny, evenals de Belg Louis Cartier de Marchienne, die in 2012 werd veroordeeld voor de dood van talrijke asbestslachtoffers op verschillende locaties van het bedrijf in Italië. De veroordeling was bevestigd in beroepsprocedure, maar de Belgische baron was intussen overleden.
Het werd vervolgens vernietigd door het Hof van Cassatie, voornamelijk om redenen van verjaring en procedure. Andere vervolgingen werden vervolgens opnieuw gestart, op gecorrigeerde gronden, en dat hebben ze in april 2025 tot deze veroordeling van de Zwitserse zakenman geleid. Het duurde vervolgens zes maanden om het volledige oordeel te krijgen (600 pagina's).
Hieronder publiceren we het artikel van de Italiaanse journaliste Silvana Mossano, die een samenvatting geeft (in het Engels).
Report by Silvana MOSSANO
The Turin Court of Appeal’s verdict is over 600 pages long: it explains the reasons why it sentenced Stephan Schmidheiny to nine and a half years– guilty of manslaughter for the death of the people of Casale who died of mesothelioma. Half the verdict consists of the files with a detailed study of each individual case: every life cut short by asbestos, suffocated by the puvri, as it is called in local dialect. When you say puvri, everyone here understands.
In its verdict, the Court states that it was not possible to establish in all cases whether the disease originated from the criminal conduct of the defendant. Why?
Sinds haar oprichting in 2000 eist de Belgische Vereniging van Asbestslachtoffers (ABEVA) dat bedrijven die asbest produceerden en verspreidden bijdragen aan het herstel van de schade die ze hebben veroorzaakt, volgens het principe “de vervuiler betaalt”.
ABEVA stond aan de wieg van de oprichting in 2007 van het Fonds amiante (AFA), dat voorziet in specifieke compensatie voor beroepsmatige en niet-beroepsmatige asbestslachtoffers. Tussen 2007 en 2024 heeft het AFA 4.614 asbestslachtoffers gecompenseerd, waaronder 3.573 voor mesothelioom, een dodelijke vorm van pleurakanker die kenmerkend is voor blootstelling aan asbest. Sinds 2007 schommelt het aantal gevallen van mesothelioom van jaar tot jaar, rond de 200 gevallen per jaar (219 in 2024), maar het stijgt nog steeds. In 2023 werd zelfs een piek van 253 door de AFA gecompenseerde gevallen waargenomen. Maar de last van asbestgerelateerde ziekten is nog zwaarder, omdat de gegevens van het AFA onvolledig zijn, zoals blijkt uit het hogere aantal mesothelioomgevallen dat elk jaar wordt geregistreerd door het Kankerregister, om nog maar te zwijgen van asbestgerelateerde long-, strottenhoofd- en eierstokkanker, die niet voldoen aan de zeer strenge criteria van het AFA voor compensatie.
Dit toont duidelijk aan dat asbest, dat in België sinds 1998 verboden is, nog steeds een actueel probleem is. Dit geldt des te meer omdat de aanwezigheid van asbest in de omgeving - meestal in de vorm van asbestcement golfplaten, platen en buizen - het risico in stand houdt. Niet-beroepsgebonden slachtoffers maakten in 2023 was bijna een derde uit van alle door het AFA erkende gevallen van mesothelioom .
Voor ABEVA is georganiseerde asbestverwijdering altijd een prioriteit geweest, vooral in scholen, waar het risico bestaat dat asbest onze kinderen besmet en zo het aantal slachtoffers eindeloos doet toenemen. Uit een onderzoek van OVAM (de Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) bleek dat 50% van de Vlaamse scholen asbestproducten bevatte. En er is geen reden om aan te nemen dat dit percentage in Wallonië en Brussel anders ligt.
Abeva is dan ook verheugd dat er een georganiseerd asbestverwijderingsplan is opgesteld door het Vlaams Gewest. Dit plan, dat reeds in werking is getreden, voorziet een asbestvrij Vlaanderen tegen 2040. ABEVA was ook verheugd over de resolutie die in maart 2025 unaniem werd goedgekeurd door het Vlaams Parlement, waarin geëist wordt dat diegenen die historisch verantwoordelijk zijn voor de grote aanwezigheid van gevaarlijke asbestproducten in het publieke en private gebouwenbestand, in lijn met hun zware verantwoordelijkheid, bijdragen aan de financiering van het asbestverwijderingsplan van Vlaanderen.
N-VA-voorzitter Valerie Van Peel eist dat asbestproducent Eternit een deel van zijn historische schuld rechtzet. Haar partij wil dat het bedrijf minstens 1 miljard euro betaalt om Vlaanderen tegen 2040 asbestveilig te maken.Eternit produceerde tot 1997 asbestcement, onder meer voor de bekende grijze golfplaten die tot vandaag nog steeds op vele duizenden Vlaamse daken liggen. Het bedrijf was al in 1950 op de hoogte van de gezondheidsrisico’s van asbest, maar bleef toch produceren en verkopen.
N-VA richt zich bewust op Eternit omdat dit het enige asbestbedrijf is dat nog juridisch en financieel aanspreekbaar is. “Het is verantwoordelijk voor 65 procent van de asbestproblematiek in Vlaanderen en is nooit bereid geweest om werkelijk iets terug te doen voor de schade die het heeft aangericht”, klinkt het.
“Eternit zal minstens een rekening van 1 miljard euro gepresenteerd krijgen, die moet dienen om Vlaanderen asbestveilig te maken”, kondigt Van Peel aan. Het bedrag is gebaseerd op concrete berekeningen van de OVAM.
Van Peel mikt op een jaarlijkse bijdrage van 50 miljoen euro tot 2040. Dat is al goed voor 750 miljoen euro. Daarnaast wil ze Eternit jaarlijks 32,5 miljoen euro laten ophoesten voor asbestattesten. De rest van het geld zou gaan naar onderzoek naar afvalverwerking en naar bewustmakingscampagnes.
In juni 2006 publiceerden journalisten Marleen Teugels en Nico Krols in het tijdschrift Knack een uitgebreid en opmerkelijk onderzoek naar de geschiedenis van asbest, zijn productie, het wijdverbreide gebruik ervan in de twintigste eeuw, zijn wandaden en de internationale lobby van de asbestindustrie die een centrale rol speelde bij het verhullen en minimaliseren van de gevaren van asbest. Het onderzoek bracht in het bijzonder de rol van de Belgische groep Etex-Eternit en haar heersende families aan het licht, in België maar ook in andere landen zoals Italië, waar sommige van haar managers vervolgens betrokken waren en veroordeeld in gerechtelijke procedures.
Sindsdien heeft de Belgische justitie in 2023 zelfs de verantwoordelijkheid van Eternit voor de ziekte en het overlijden van voormalig Abeva-president Eric Jonckheere gekwalificeerd als "opzettelijke schuld". Wij geloven dat veel slachtoffers hetzelfde verhaal hebben als Eric en zich ook op deze fout zouden kunnen beroepen.
De artikelen van Marleen Teugels en Nico Krols (1) hebben een belangrijke rol gespeeld bij het populariseren van de strijd voor asbestslachtoffers, met name onder leiding van ABEVA, die opriep tot een specifiek compensatiesysteem voor alle asbestslachtoffers, een echte preventie van de risico's van asbest nog aanwezig in ons omgeving, evenals een verantwoordelijkheid voor ex-producenten en de lobby, in overeenstemming met het beginsel "de vervuiler betaalt".
De schok was groot in België. De toenmalige regering (Verhofstadt-Demotte) besloot vaart te zetten achter de invoering van een compensatiesysteem, waarvan het ontwerp al in de Kamer werd besproken onder impuls van het groene parlementslid Muriel Gerkens, die erin geslaagd was een partijoverschrijdende parlementaire groep (Groenen – Liberalen – Socialisten – Sociaalchristenen, Franstaligen en Vlamingen)(2) samen te stellen. De oprichting eind 2006 van de AFA, het Asbestslachtoffers vergoedings Fonds, was een groot succes in onze strijd. Helaas werd het gedeeltelijk overschaduwd door het ontbreken van een serieuze bijdrage van de belangrijkste historische vervuilers aan de financiering van het systeem.
We hebben toestemming gekregen van Knack magazine - dat wij danken - om deze hele reeks artikelen te publiceren. We zullen ze ook zo snel mogelijk in het Frans publiceren.
We vinden deze her-publicatie bijzonder opportuun op een moment dat bepaalde actoren, zoals de Vlaamse overheid, maar ook verenigingen zoals ABEVA of Stoff, uit St Niklaas, een sterke bijdrage van Etex-Eternit vragen aan de zeer hoge kosten van asbestverwijdering.
Met dit in gedachten is het uiteraard nuttig om herinneringen op te frissen aan wie verantwoordelijk is voor de asbestgezondheidsramp (3) .
We willen Marleen Teugels en Nico Krols nogmaals onze dank uitspreken voor het opmerkelijke werk dat ze hebben verricht.
ABEVA
(1) Evenals de reeks artikelen die rond dezelfde tijd in Het laatste Nieuws verschenen, van Frieda Joris
(2) Zie de CRISP studie gewijd aan dit onderwerp. https://shs.cairn.info/revue-courrier-hebdomadaire-du-crisp-2010-3-page-5
(3) Zie ook de film "The Tomb of Asbestos. Kroniek van een voorspelde ramp" op de site: https://cbadoc.be/fr/movie/the-asbestos-grave-chronicle-of-a-desaster-foretold/
Link naar de artikelen :
Deel 1 : Straffen tegen ex-eternit bazen in Sicilië - Vuile Belgen op Sicilië.
Deel 2 : Honderden asbestdoden nabij Turijn - De witte dood van Casale.
Deel 3 : Asbestslachtoffers in Frankrijk en Nederland - Het schadelijke verzuim.
Deel 4 : De verborgen slachtoffers van de asbestindustrie
De looppiste en het voetbalveld op het Calandroterrein van Etex, het vroegere Eternit in Kapelle-op-den-Bos, wordt voorlopig niet meer gebruikt. Alle leden van de atletiekclub hebben een brief gekregen met de melding dat de asbest in de ondergrond niet diep genoeg zit om echt veilig te zijn. Dat blijkt uit een routinecontrole van Etex zelf. Er zijn wel geen rondzwevende asbestdeeltje gevonden, laat de club weten.
Willy Vanderstappen (1948-2007) was een Belgische politicus van Groen! en een erkend activist tegen asbest, nadat hij zelf een mesothelioom had opgelopen door blootstelling bij Eternit in 1965. Als provincieraadslid van Vlaams-Brabant vanaf 2000 en medewerker van Mieke Vogels zette hij zich actief in voor de bewustmaking rond de gevaren van asbest. Na zijn overlijden richtten zijn vrienden in 2008 de Willy Vanderstappen Stichting op, die jaarlijks fiets- en wandeltochten organiseert ter nagedachtenis van de slachtoffers en om projecten rond asbest te financieren.
Twee wandelparcours (6 en 12 km), twee fietsroutes (20 en 40 km), inschrijvingen vanaf 9u.
Soep, pasta, broodjes en taart ter plaatse verkrijgbaar, namiddagconcerten.
Ten voordele van ontasbestingsprojecten.
https://www.stichtingwillyvanderstappen.be/
De Belgische Vereniging van Asbestslachtoffers, ABEVA, heeft met grote droefheid kennis genomen van het overlijden van advocaat Georges-Henri Beauthier.
Onder de vele zaken die hij verdedigde, willen we eraan herinneren hoezeer hij asbestpatiënten en degenen die eraan stierven, steunde in hun strijd voor hun erkenning.
Hij was de drager geweest van de eerste rechtszaken, in de zaken van Luc Vandenbroucke, en vervolgens van Françoise Vannoorbeeck-Jonckheere, een grote burgerlijke aansprakelijkheidszaak tegen de firma Eternit, die verantwoordelijk werd geacht voor het overlijden van deze bewoner van de fabriek. De toenmalige collega van Georges-Henri Beauthier, advocaat Jan Fermon, heeft dit proces in 2011 en 2017 met succes gevoerd.
Hoewel hij onlangs verzwakt was door ziekte, maakte Georges-Henri Beauthier er onlangs nog een punt van om in september 2024 de inhuldiging bij te wonen van een stèle ter ere van de slachtoffers van asbest in Kapelle-op-den Bos.
Voor dit alles zal ABEVA hem altijd hartelijk dankbaar zijn.
Hij zal in onze herinnering blijven.
ABEVA
25 juni 2025