ABEVA persbericht
Asbest in speelzand: hoe is het mogelijk dat zulke producten op de markt worden gebracht?
13 februari 2026
De Belgische media hebben de afgelopen dagen verontrustende informatie opgemerkt over asbestvezels die in sommige speelzandproducten zijn aangetroffen. Om precies te zijn betreft dit niet speeltuinen en andere openbare zandbakken, maar recreatiezand, verkocht in dozen en bedoeld voor kinderspellen. Het idee dat dit mogelijk veel jonge kinderen blootstelt aan gevaarlijke asbestvezels wekt terecht zorgen en woede op.
En toch komt dit nieuws niet uit het niets. In november vorig jaar was er al een waarschuwing uitgegeven in Australië en Nieuw-Zeeland, en een Nederlandse krant liet vervolgens andere soorten zand analyseren die in Europa werden verspreid. De pers meldt dat Nederlandse laboratoria kleine hoeveelheden asbest vinden in ongeveer 30 tot 35% van de geanalyseerde monsters. Geen enkele hoeveelheid asbest, hoe klein ook, mag worden verwaarloosd. In Nederland, net als in België, voeren erkende laboratoria momenteel talrijke analyses uit, op verzoek van de overheid of door particulieren
In België zei de bevoegde minister ook dat er nu testresultaten circuleren waaruit blijkt dat asbest aanwezig is in producten die op de Belgische markt worden aangeboden. Hij zei dat de FPS Economy alle informatie over dit onderwerp analyseert en haar "zwarte lijst", gepubliceerd op haar website, zal voltooien zodra de testresultaten betrouwbaar lijken.
speelzand-blacklist.pdf
Essentiële waakzaamheid
Er zijn aanbevelingen gedaan om deze merken uit de distributie te halen. Daarnaast wordt ouders geadviseerd deze producten te isoleren en de binnenspeelplekken waar kinderen met dit specifieke zand hebben gespeeld, goed schoon te maken.
Als ABEVA, de Belgische Vereniging van Asbestslachtoffers, raden wij de grootste waakzaamheid aan, vooral omdat de asbestvezels in deze zandsoorten vluchtige vezels kunnen zijn en daardoor zelfs in kleine hoeveelheden mogelijk gevaarlijk zijn.
Aanvankelijk stelden de Belgische autoriteiten dat de merken niet in België werden verspreid en dat er daarom geen reden was om te reageren. Een Nederlandse krant had echter het goede idee om ook andere Chinese merken te testen en vond aanzienlijke hoeveelheden asbest in soorten zand die ook in België werden verspreid.
Daarnaast werd ABEVA benaderd door een moeder die, op eigen initiatief, een product dat ze via bol.com voor haar kind had gekocht en naar België had gebracht, liet analyseren. De resultaten van dit onafhankelijke laboratorium tonen de aanwezigheid van tremoliet-asbest in het product aan. Met toestemming van de betrokken persoon heeft ABEVA al verschillende parlementsleden van deze informatie op de hoogte gebracht.
De zeefs van de internationale handel
De vraag rijst: hoe is het mogelijk dat zulke producten de markt hier bereiken? Voor een slachtoffervereniging als ABEVA, die dagelijks wordt geconfronteerd met de dramatische ziekten die asbest kan veroorzaken, is dit geen geïsoleerd incident, maar een bevestiging van een hardnekkig probleem. Het asbestverbod in de Europese Unie en in veel landen aan het einde van de 20e eeuw betekent niet dat de gevaren verdwenen zijn. Want, naast het resterende asbest uit het verleden, blijven sommige landen het produceren, gebruiken en verhandelen, met het risico dat het hier blijft aankomen via onvoldoende gecontroleerde internationale handel, in nieuwe vormen en via nieuwe kanalen, zoals we deze week ook hebben gezien.
In dit geval van speelzand werd aanvankelijk ook overwogen dat de betreffende producten niet in België verkocht zouden worden. Deze redenering negeert de realiteit van een mondiale markteconomie, waarin producten massaal online worden besteld en nationale grenzen weinig bescherming bieden.
Sommige landen, waaronder China, Rusland, Kazachstan, India en anderen, blijven aandringen op het verwijderen van bepaalde soorten, zoals "chrysotiel" (wit asbest), van internationale lijsten van gevaarlijke producten, juist omdat een dergelijke opname hun internationale handel zou beperken. Chrysotiel asbest blijft een uitzondering in deze landen, omdat het als minder gevaarlijk wordt beschouwd dan andere soorten asbest – ten onrechte, want alle soorten asbest zijn schadelijk. Daarnaast is , in het momenteel gerapporteerde speelzand, tremoliet-asbest gevonden, een type asbest dat expliciet is opgenomen in de internationale lijsten van gevaarlijke stoffen en dat daarom in principe volledig van import in ons land uitgesloten zou moeten worden. Het feit dat dergelijke vezels vandaag de dag nog steeds in kinderproducten voorkomen, wijst op een aanhoudende nalatigheid waarvoor bedrijven en de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het toezicht, collectief verantwoordelijk zijn.
ABEVA ijvert al jaren voor het opnemen van historische verantwoordelijkheid door vervuilers, vooral door industriële actoren die decennialang asbest gebruikten en verspreidden. Hoewel er ook politiek steeds meer erkenning groeit voor die verantwoordelijkheid, blijft een effectieve responsabilisering van bedrijven in de praktijk tot dusver uit. Daarnaast is sensibilisering rond asbestveiligheid en het asbestvrij maken van onze leefomgeving een cruciale pijler van ons werk, want asbest blijft alomtegenwoordig in het leefmilieu.
De bijzondere kwetsbaarheid van kinderen
Dit dossier raakt een bijzonder gevoelige snaar omdat het om kinderen gaat. Speelomgevingen, en zeker schoolcontexten, zouden per definitie veilig moeten zijn. Dat precies daar risico’s opduiken is zorgwekkend. Temeer omdat de gevolgen van een asbestblootstelling pas na 20 tot wel meer dan 40 jaar gediagnosticeerd worden, waardoor asbestslachtoffers lange tijd onzichtbaar blijven.
Het debat dat dit nieuws opent, reikt bovendien verder dan asbest alleen. We zien soortgelijke patronen bij andere schadelijke stoffen, zoals pesticiden of PFAS, waarbij vooral baby’s en kinderen het meest kwetsbaar blijken, zo wijst ook recent onderzoek uit. Telkens opnieuw schieten controlemechanismen tekort, komen problemen pas laat aan het licht , en volgt communicatie te laat. Hierdoor is het steevast de burger die de rekening betaalt.
Dit vraagt om meer dan tijdelijke maatregelen of geruststellende verklaringen. Het vraagt om een hernieuwde inzet op voorzorg, transparantie en effectieve controle, met bijzondere aandacht voor de bescherming van kinderen en de omgevingen waar ze spelen, leren en wonen.
ABEVA
Contakt
0497 86 39 21
0475 74 77 03
by Laurie Kazan-Allen
https://www.ibasecretariat.org/lka-eradicating-asbestos-from-korea-s-schools.php
The Korean Government has set a deadline of 2027 for the removal of asbestos from the country’s educational infrastructure. Pursuant to this aim, asbestos eradication programs are ongoing throughout the country; in most cases, removal work is conducted during the school holidays to avoid disrupting the education process.
The scale of the challenges posed by this program are huge given the restrictions imposed. In 2023, ~5.3 million children attend 11,946 elementary, middle and high schools in South Korea; nearly half of all the schools contain asbestos, predominantly, but not exclusively, chrysotile (white asbestos) in schoolroom ceilings and hallways. Some schools in rural areas have asbestos roofing on outdoor toilets and outbuildings.
The Asbestos Eradication Program is conducted as per stipulations set out in the Health Act and the Ministry of Education’s School Health Act. The responsibility of ensuring that decontamination projects are carried out in compliance with national laws and guidelines is apportioned amongst duty holders as follows:
·school principals and officials at the Department of Education oversee removal plans and budgets;
·Ministry of Labor officials approve and supervise asbestos removal plans and operations;
·asbestos removal supervisors monitor compliance with health and safety protocols on school premises.
Work began on the Asbestos Eradication at Schools Project in 2017 with a government commitment to allocate $257,000,000 over ten years. During the most recent school break (December 2022 – February 2023), asbestos remediation was carried out at 1,114 schools nationwide; whilst work was completed at 863 schools, by the end of the vacation, 251 of the schools still contained some asbestos.
Bulk sampling of ceiling material in a schoolroom at a high school in Incheon, Korea February 8, 2023. The tests carried out by electron microscope showed that the tiles were in a fragile state and contained 4% chrysotile asbestos. Photograph by Yeyong Choi.
The Ban Asbestos Network of Korea (BANKO) – a grassroots group representing asbestos victims, technical experts and concerned citizens – has been monitoring the roll-out of the schools’ asbestos removal program. When unsafe practices have been discovered, media outlets are notified about the nature of the infringements and the names of the schools affected.
This photograph was taken at a February 13, 2023 press conference about illegal and unsafe asbestos removal activities at schools during the December 2022-February 2023 vacation. The event was held at the Incheon Friends of the Earth office. The words on the orange banner at the top of the picture say “Asbestos schools are dangerous”; the words on the poster with the red background say “concerns about unsafe asbestos removal”; the words on the black background say: “complete management for school asbestos.” Photo courtesy of BANKO.
Commenting on the work of BANKO activist Yeyong Choi said:
“BANKO personnel have worked closely with regional education departments to organize watchdog teams, composed of environmental campaigners, parents and technical experts, to monitor and, when necessary, intervene in key processes such as project planning, construction of safety facilities and disposal of asbestos debris. At the completion of the removal work, we collect dust samples from schoolrooms and analyze them using an electronic microscope. If asbestos is detected, we raise the alarm. Parents’ watchdog activities are essential.
The Government’s work to make our schools safe is very welcomed and is proof of the effectiveness of the nationwide campaign led by asbestos victims to address the country’s deadly asbestos legacy. We are now working with civil society partners on plans for a program to eradicate all asbestos roofing, and eventually all asbestos, from Korea. Our ultimate goal is an Asbestos-free Korea!”
April 3, 2023
Home | Site Info | Site Map | About | Top↑
Gepubliceerd:zo 07 dec. 13u44
Kapelle-op-den-Bos baadt vandaag in lichtjes. Niet voor kerst, wel om de vele abestslachtoffers in de gemeente te herdenken, maar evengoed degenen die nog steeds tegen de kanker vechten. Het initiatief bestaat al enkele jaren. Maar deze editie is extra pijnlijk. Want 2025 is het jaar met de absolute piek aan asbestslachtoffers, vertelt organisator Jan Geudens.
Yasmina El Messaoudi
Het eerste kaarsje dat vanochtend in alle vroegte al op de vensterbank staat, is dat van Jan Geudens. En dat is geen toeval. De Kapellenaar kreeg in 2008 zelf asbestkanker, en verloor zelfs een long. Sindsdien strijdt hij voor een wet om andere slachtoffers beter te beschermen tegen asbest.
Die oproep zet hij elk jaar kracht bij op de eerste zondag van december. Met de vraag aan inwoners om een kaarsje voor de deur te zetten. "Ik ben vanochtend al eens gaan rondkijken en zag hier en daar al een kaarsje staan. Dat van mij staat er al van 's ochtends. Maar ik ben zeker dat tegen vanavond heel wat straten verlicht zullen zijn."
2025 is een extra pijnlijke editie van de kaarsjes op straat. Want nooit zouden er zoveel asbestslachtoffers zijn als vandaag. Geudens: "Spijtig genoeg zitten we dit jaar op een piek. Toen ik mijn diagnose kreeg in 2008 werd voorspeld dat de piek van het aantal asbestslachtoffers in 2025-2026 zou liggen. En dat klopt. Dat zijn 300 mensen per jaar. Als ik kijk in Kapelle-op-den-Bos weet ik al van mijn eigen huisarts en een collega-dokter van 14 slachtoffers."
En dus blijft Geudens onverstoorbaar een belangrijk signaal uitzenden, zegt hij. "Ik wil dat mensen alert zijn als ze asbestproducten gaan verwijderen en afbreken. Want daar wordt nog veel te onvoorzichtig mee omgegaan. Regelmatig krijg ik de melding dat er ergens een dakwerker bezig is, die niet doet wat de wetgeving omschrijft."
Het eerste kaarsje van de dag staat op de vensterbank van initiatiefnemer Jan Geudens.
Al zijn de kaarsjes er in de eerste plaats om iedereen die ermee geconfronteerd wordt, een hart onder de riem te steken. "We willen zo letterlijk het licht laten schijnen op de problematiek, en tegelijk warmte brengen naar de slachtoffers en de nabestaanden."
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/07/kaarsjes-voor-asbestslachtoffer-haalt-triest-record-in-kapelle-o/
Door Tony Musu, Onderzoeker, ETUI , Europees Vakbondsinstituut
Samenvatting: Honderdduizenden leerlingen en leerkrachten in Europa gaan dagelijks naar scholen die mogelijk met asbest zijn verontreinigd. Toch wordt dit risico van passieve blootstelling, met ernstige gevolgen voor de gezondheid, nog steeds sterk onderschat. Gezien deze onzichtbare bedreiging is het dringend noodzakelijk om een inventarisatie te maken en een plan op te stellen voor de sanering van scholen.
Een artikel uit nummer 30 van HESAmagazine, het tijdschrift over gezondheid, veiligheid en arbeidsomstandigheden in Europa. Dit nummer is gewijd aan leraren en scholen.
Het artikel is hier vrij toegankelijk (in engels)
ABEVA heeft, met de hulp van STOFF St Niklaas (vereniging van slachtoffers van asbest in St Niklaas), 340 handtekeningen verzameld van slachtoffers en hun naasten, in een oproep aan ETEX om een aanzienlijke bijdrage te leveren aan de financiering van het asbestverwijderingsbeleid van de Gewesten.
Deze brieven zijn verschenen in respectievelijk Le Soir van 6/11/2025 (website) en De Standaard van 13/11/2025 (papieren editie en website).
26 oktober 2025
Op 17 april 2025 werd de Zwitserse zakenman Stephan Schmidheiny door het Hof van Beroep van Turijn veroordeeld tot 9 jaar en 6 maanden gevangenisstraf in het Eternit "bis"-proces, in verband met asbestgerelateerde sterfgevallen in Italië. In eerste aanleg werd hij veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf.
Dit is de voortzetting, zo niet het einde, van een langdurige procedure die door het parket van Turijn is gestart tegen de historische internationale leiders van Eternit Italië, waaronder Stephan Schmidheiny, evenals de Belg Louis Cartier de Marchienne, die in 2012 werd veroordeeld voor de dood van talrijke asbestslachtoffers op verschillende locaties van het bedrijf in Italië. De veroordeling was bevestigd in beroepsprocedure, maar de Belgische baron was intussen overleden.
Het werd vervolgens vernietigd door het Hof van Cassatie, voornamelijk om redenen van verjaring en procedure. Andere vervolgingen werden vervolgens opnieuw gestart, op gecorrigeerde gronden, en dat hebben ze in april 2025 tot deze veroordeling van de Zwitserse zakenman geleid. Het duurde vervolgens zes maanden om het volledige oordeel te krijgen (600 pagina's).
Hieronder publiceren we het artikel van de Italiaanse journaliste Silvana Mossano, die een samenvatting geeft (in het Engels).
Report by Silvana MOSSANO
The Turin Court of Appeal’s verdict is over 600 pages long: it explains the reasons why it sentenced Stephan Schmidheiny to nine and a half years– guilty of manslaughter for the death of the people of Casale who died of mesothelioma. Half the verdict consists of the files with a detailed study of each individual case: every life cut short by asbestos, suffocated by the puvri, as it is called in local dialect. When you say puvri, everyone here understands.
In its verdict, the Court states that it was not possible to establish in all cases whether the disease originated from the criminal conduct of the defendant. Why?
Sinds haar oprichting in 2000 eist de Belgische Vereniging van Asbestslachtoffers (ABEVA) dat bedrijven die asbest produceerden en verspreidden bijdragen aan het herstel van de schade die ze hebben veroorzaakt, volgens het principe “de vervuiler betaalt”.
ABEVA stond aan de wieg van de oprichting in 2007 van het Fonds amiante (AFA), dat voorziet in specifieke compensatie voor beroepsmatige en niet-beroepsmatige asbestslachtoffers. Tussen 2007 en 2024 heeft het AFA 4.614 asbestslachtoffers gecompenseerd, waaronder 3.573 voor mesothelioom, een dodelijke vorm van pleurakanker die kenmerkend is voor blootstelling aan asbest. Sinds 2007 schommelt het aantal gevallen van mesothelioom van jaar tot jaar, rond de 200 gevallen per jaar (219 in 2024), maar het stijgt nog steeds. In 2023 werd zelfs een piek van 253 door de AFA gecompenseerde gevallen waargenomen. Maar de last van asbestgerelateerde ziekten is nog zwaarder, omdat de gegevens van het AFA onvolledig zijn, zoals blijkt uit het hogere aantal mesothelioomgevallen dat elk jaar wordt geregistreerd door het Kankerregister, om nog maar te zwijgen van asbestgerelateerde long-, strottenhoofd- en eierstokkanker, die niet voldoen aan de zeer strenge criteria van het AFA voor compensatie.
Dit toont duidelijk aan dat asbest, dat in België sinds 1998 verboden is, nog steeds een actueel probleem is. Dit geldt des te meer omdat de aanwezigheid van asbest in de omgeving - meestal in de vorm van asbestcement golfplaten, platen en buizen - het risico in stand houdt. Niet-beroepsgebonden slachtoffers maakten in 2023 was bijna een derde uit van alle door het AFA erkende gevallen van mesothelioom .
Voor ABEVA is georganiseerde asbestverwijdering altijd een prioriteit geweest, vooral in scholen, waar het risico bestaat dat asbest onze kinderen besmet en zo het aantal slachtoffers eindeloos doet toenemen. Uit een onderzoek van OVAM (de Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) bleek dat 50% van de Vlaamse scholen asbestproducten bevatte. En er is geen reden om aan te nemen dat dit percentage in Wallonië en Brussel anders ligt.
Abeva is dan ook verheugd dat er een georganiseerd asbestverwijderingsplan is opgesteld door het Vlaams Gewest. Dit plan, dat reeds in werking is getreden, voorziet een asbestvrij Vlaanderen tegen 2040. ABEVA was ook verheugd over de resolutie die in maart 2025 unaniem werd goedgekeurd door het Vlaams Parlement, waarin geëist wordt dat diegenen die historisch verantwoordelijk zijn voor de grote aanwezigheid van gevaarlijke asbestproducten in het publieke en private gebouwenbestand, in lijn met hun zware verantwoordelijkheid, bijdragen aan de financiering van het asbestverwijderingsplan van Vlaanderen.